Roest RVS 316L? Wat er in de regen echt gebeurt

Kort antwoord: RVS 316L roest niet door. Er kunnen wel bruine spikkels op komen, maar dat is bijna altijd vliegroest: ijzerdeeltjes van buitenaf die op het staal liggen te roesten. Je veegt ze eraf. Het staal zelf blijft heel, ook als de kachel het hele jaar buiten staat.

Het is de vraag die het vaakst binnenkomt na een natte herfst: er zitten roestvlekjes op mijn kachel, hij is toch van roestvrij staal? Klopt. En toch kan dat gebeuren. Hieronder staat wat er dan precies aan de hand is, waarom het niets kost aan levensduur, en wanneer je wél moet opletten.

Kan roestvrij staal roesten?

Roestvrij staal heet roestvast omdat er chroom in zit. Dat chroom reageert met zuurstof uit de lucht en vormt een laagje chroomoxide van een paar atomen dik over het hele oppervlak. Krast er iets doorheen, dan sluit het laagje zichzelf weer — zolang er zuurstof bij kan.

Daar zit meteen de enige echte onderhoudsregel van een RVS tuinkachel: houd de bovenplaat vrij van natte bladeren en vuil. Onder een pak bladeren dat wekenlang blijft liggen komt geen lucht, en zonder lucht herstelt dat laagje niet.

Wat zijn die bruine spikkels dan wel?

Twee dingen, en allebei liggen ze óp het staal in plaats van erin.

Vliegroest. Losse ijzerdeeltjes uit de lucht die op je kachel neerkomen en daar gaan roesten. Ze komen van remstof langs een drukke weg, van een spoorlijn, van slijpwerk in de buurt of van gereedschap dat eerder aan gewoon staal heeft gezeten. Het lijkt alsof je kachel roest, maar het is het vuil op je kachel dat roest.

Theevlekken. Een bruingele waas in plaats van puntjes, en die ontstaat door zout. Regen droogt op, laat zout achter, de volgende bui lost het weer op — dat afwisselend nat worden en indrogen jaagt de zoutconcentratie op het oppervlak omhoog. Theevlekken bestaan uit ijzeroxide en soms ijzersulfide en tasten de sterkte van het staal niet aan. Het is puur wat je ziet.

Allebei gaan ze eraf met lauw water, een beetje zeep en zo nodig een RVS-reiniger. Twee dingen niet doen: geen staalwol (die laat precies de ijzerdeeltjes achter waar het mee begon) en geen chloorhoudende schoonmaakmiddelen.

Wat maakt 316L anders dan gewoon RVS?

Het RVS dat je in een keuken tegenkomt is meestal 304. Dat is prima staal, maar het heeft één ding niet: molybdeen. In 316 zit daar ongeveer twee procent van, en juist molybdeen maakt het staal bestand tegen chloride — zout dus.

Dat is geen detail voor de liefhebber. Wie binnen vijf kilometer van de kust woont, waar de golven breken, krijgt zoutdeeltjes over de tuin. Met de wind mee halen die tot zo’n twintig kilometer landinwaarts. In dat gebied laat 304 zich zien met theevlekken en houdt 316 zich goed. Het is dezelfde reden dat je 316 tegenkomt in de scheepvaart.

En waar staat die L voor?

Voor een laag koolstofgehalte: maximaal 0,03 procent. Dat klinkt als iets voor een staalfabriek, maar bij een kachel doet het er wel degelijk toe.

Een tuinkachel is een gelast product dat vervolgens elke avond warm gestookt wordt. Bij verhitting kan koolstof zich in gewoon RVS binden aan chroom, precies langs de lasnaad. Dat chroom is dan bezet en kan het beschermlaagje daar niet meer vormen — en dan roest een kachel niet aan het oppervlak, maar in de naad. Met 0,03 procent koolstof is er te weinig koolstof om dat te laten gebeuren. Vandaar de L.

Kortom: de 316 is er voor de regen en de zeelucht, de L is er voor de lassen en het vuur.

De kachel verkleurt. Is dat roest?

Nee. Boven het vuur wordt het oxidelaagje dikker en dat geeft kleur: eerst strogeel, dan goudbruin, soms met een blauwige zweem. Op de schoorsteen zie je het het eerst. Het is dezelfde verkleuring die je op een lasnaad ziet, en het is een teken dat er hard gestookt is.

Die kleur gaat er niet meer helemaal af, en dat hoeft ook niet. Elke kachel loopt zo een eigen patina op. Wil je het blinkend houden, dan kan dat met RVS-reiniger, maar de meeste mensen vinden hem na twee seizoenen mooier dan op de dag van levering.

Waar cortenstaal en gietijzer het beter doen

Eerlijk is eerlijk, RVS wint niet op alles.

Cortenstaal roest met opzet. De roestlaag beschermt daaronder liggend staal en geeft die warme roestbruine kleur waar veel tuinen om vragen. Het is goedkoper dan RVS en het staat prachtig. Nadeel: het geeft af op je terrastegels, en op de plek waar het vuur zit slijt het materiaal wél door.

Gietijzer houdt warmte langer vast. Zet je hem uit, dan straalt hij nog een tijd na, en dat is een echt voordeel op een koude avond. Nadeel: hij weegt een veelvoud, hij roest buiten wel degelijk door en hij wil eigenlijk droog staan of onder een hoes.

Plaatstaal, waar de meeste vuurkorven van gemaakt zijn, is het goedkoopst. Het roest van binnenuit door en gaat bij buitengebruik vaak twee tot drie seizoenen mee.

De keuze gaat dus niet over welk materiaal het beste is, maar over wat je wil: warmte vasthouden, kleur, of het hele jaar buiten kunnen laten staan zonder erover na te denken.

De vier materialen naast elkaar

De Stokem tuinkachel is helemaal van RVS 316L, inclusief de verbrandingskamer en de schoorsteen van 2,3 meter, en heeft vijf jaar garantie. Hoe die zich verhoudt tot een vuurkorf of vuurschaal staat in de vergelijking van de vier toestellen.

Veelgestelde vragen

Kan een RVS tuinkachel het hele jaar buiten blijven staan?

Ja. RVS 316L roest niet door, dus vorst, regen en sneeuw doen hem niets. Houd wel de bovenplaat vrij van natte bladeren, en gebruik een regenkap op de schoorsteen zodat er geen water door de pijp naar binnen loopt. Komt er toch water in, dan is dat geen probleem: onderin zit een gaatje dat het afvoert.

Er zitten roestvlekjes op mijn kachel. Is dat garantie?

Bijna altijd niet, en dat is goed nieuws. Kleine oppervlakkige roestsporen zijn vliegroest of theevlekken: vuil van buitenaf dat op het staal ligt te roesten. Je haalt ze eraf met lauw water, zeep en zo nodig een RVS-reiniger. Het staal eronder is niet aangetast.

Moet ik mijn RVS tuinkachel onderhouden?

Nee. Er is geen jaarlijkse beurt nodig, geen olie en geen lak. Het enige wat helpt is de bovenkant schoon en droog houden, zodat er zuurstof bij het staal kan. Het ruitje krijgt soms roetaanslag; die brandt weg zodra je weer een flink vuur stookt.

Waarom is 316L duurder dan 304?

Door het molybdeen, ongeveer twee procent, dat het staal bestand maakt tegen zout en chloride. Voor een pan in de keuken heb je dat niet nodig, voor iets dat jarenlang in weer en wind staat wel. Het lage koolstofgehalte (de L) houdt daarnaast de lasnaden roestvast.

Mijn kachel is goudbruin geworden. Kan ik dat terugpoetsen?

Gedeeltelijk. Die kleur is een verdikt oxidelaagje door de hitte, geen aanslag. Met een RVS-reiniger haal je het licht terug, helemaal blank wordt hij niet meer. De meeste eigenaren laten het zitten: dat is de patina waar een kachel na een paar seizoenen zijn eigen gezicht aan ontleent.