Welk hout stook je in een tuinkachel? Eiken, beuken en berken vergeleken

Droog hout doet meer voor je vuur dan de houtsoort. Elke kilo droog loofhout geeft ongeveer dezelfde warmte, zo’n 4 kWh. Het verschil zit in gewicht: een kist eiken weegt meer dan een kist berken, dus je hoeft minder vaak bij te vullen. Stook alles onder de 20% vocht.

Welk hout kun je het beste stoken in een tuinkachel?

Loofhout dat droog is. Dat is het hele antwoord, en het is minder spannend dan de meeste verhalen over haardhout doen vermoeden.

Want hier zit de verrassing: per kilo maakt de houtsoort bijna niets uit. Droog hout levert rond de 4,3 kWh per kilo, of je nu eiken, beuken of berken in je handen hebt. Bij een vochtgehalte van 15% houd je daar ongeveer 4,1 kWh van over. Naaldhout zit daar zelfs iets bóven, omdat er hars in zit.

Wat wél verschilt, is hoeveel kilo er in een kuub past. Eiken weegt droog en massief zo’n 770 kg per kubieke meter, beuken 720 en berken 650. Koop je een kist hout, dan koop je volume. En in datzelfde volume zit bij eiken simpelweg meer hout, dus meer warmte en een langere avond zonder bijvullen.

Wat is het verschil tussen eiken, beuken en berken?

Eiken is de zwaarste van de drie. Het brandt langzaam, met weinig vlam en veel gloed. Als je om acht uur aansteekt en om half twaalf nog zit, is eiken je hout. Nadeel: het duurt twee tot drie jaar om te drogen, en dat is de langste droogtijd van alle soorten.

Beuken is de allrounder. Het vlambeeld is gelijkmatig, het spat nauwelijks en het is na twee jaar droog. Eén ding: beuken is gevoelig voor vocht. Ligt het verkeerd opgeslagen, dan is het zo weer nat en dan geeft het roet. Wij verkopen zelf geen beuken, dus dit is geen verkooppraatje.

Berken is lichter en daar is niets mis mee. Het is sneller aan, het vuur is levendiger en lichter, en dat is precies waarom mensen het kopen. Je bent er alleen eerder doorheen, en de schors geeft wat meer roet. Voor een avond waarin het vuur vooral mooi moet zijn, is berken de betere keuze — ook al staat eiken bovenaan in elke warmtetabel.

Hoe droog moet het hout zijn?

Onder de 20%. Mik op 15%, want elke vochtmeter zit er een paar procent naast en dat verschilt ook nog per houtsoort. Bij een meter die 20% aanwijst, zit beuken in werkelijkheid rond de 22% en berken rond de 21%.

Dat percentage is geen detail. Bij 15% vocht haal je 4,15 kWh uit een kilo beuken- of berkenhout. Bij 30% is dat nog 3,30 kWh, en bij 50% blijft er 2,16 over. Vers gekapt hout zit op 45 tot 60% vocht. Je stookt dan dus bijna de helft van je hout weg om de rest van je hout droog te koken.

Gekliefd hout in standaardmaat zakt in het eerste jaar naar ongeveer 28% en komt pas na twee jaar onder de 20%. Gestapeld onder een afdak, aan de kopse kanten open, zon en wind erbij. Niet onder een dicht zeil: dan blijft het vocht eronder hangen.

Mag je naaldhout stoken in een tuinkachel?

Als aanmaakhout: graag. Als hoofdmaaltijd: liever niet. Den en spar zitten vol hars, ze branden snel op en ze spatten en vonken. In een open vuurkorf vliegen die vonken je terras op. Bij een kachel met een deur ervoor is dat een stuk minder erg, en dat is een van de redenen waarom een gesloten tuinkachel anders werkt dan een vuurkorf.

Voor het aansteken is naaldhout juist ideaal: dun, droog en meteen vlam. Ons aanmaakhout heeft maximaal 6% vocht. Steek van boven aan, niet van onderen — dat scheelt een hoop rook. Hoe dat precies werkt staat in rookvrij stoken.

Welk hout mag je nooit stoken?

Geverfd, gelakt of geïmpregneerd hout. Spaanplaat, MDF en multiplex. Pallets met blauwe of groene stempels. Sloophout met spijkers en lijm erin. Drijfhout van het strand, want daar zit zout in. En de kerstboom van vorig jaar: nat, vol hars en goed voor een steekvlam.

Die dingen geven stoffen af die je niet in je longen wilt en die je pijp aantasten. Je bespaart er ook weinig mee, want je hebt er meer van nodig.

Eén ding hoort er eerlijk bij: ook met perfect droog hout stook je niet schoon. Milieu Centraal rekent met gemiddeld 28 gram fijnstof per avond stoken, en houtstook is goed voor 23% van de fijnstofuitstoot in Nederland. Droog hout en van boven aansteken zijn de twee knoppen waar je zelf aan kunt draaien, en die schelen echt. Maar nul wordt het niet.

Wat kost een kist hout en wat krijg je ervoor?

Onze grote kist eiken is 2 kuub, vast gestapeld, 800 kg, voor €499. De grote kist berken is ook 2 kuub, maar 700 kg, voor €475. Reken je dat om naar kilo’s, dan kost eiken ongeveer €0,62 per kilo en berken €0,68. Omdat een kilo van allebei evenveel warmte geeft, is eiken per uur stoken dus iets goedkoper. Niet schokkend veel, maar het is zo.

Nog goedkoper is hout uit je eigen tuin of via bekenden. Een omgewaaide berk of het snoeihout van je buurman kost je niets behalve zagen, klieven en twee jaar geduld. Dat is en blijft de voordeligste manier om te stoken, en daar verdienen wij niets aan.

Meer lezen: waarom RVS 316L buiten niet roest, wat er komt kijken bij een rookkanaal onder een overkapping, hoe je hout bij je thuis wordt geleverd, en de grote kist eiken haardhout of de grote kist berken haardhout.

Veelgestelde vragen

Welk hout geeft de meeste warmte?

Per kilo geven eiken, beuken en berken ongeveer evenveel: rond de 4 kWh bij droog hout. Per kuub wint eiken, omdat het zwaarder is: 770 kg per kubieke meter tegen 720 voor beuken en 650 voor berken.

Hoe weet ik of mijn hout droog genoeg is?

Meet het met een vochtmeter op een vers gekliefd vlak, niet op de buitenkant. Onder de 20% is goed, 15% is beter. Zonder meter: droog hout is licht, heeft scheurtjes aan de kopse kant en klinkt hol als je twee blokken tegen elkaar slaat.

Kan ik vers gekapt hout uit mijn eigen tuin stoken?

Niet meteen. Vers hout zit op 45 tot 60% vocht. Klieven, stapelen onder een afdak met de kopse kanten in de wind, en dan wachten: berken een tot anderhalf jaar, beuken twee jaar, eiken twee tot drie jaar.

Is berkenhout slechter dan eikenhout?

Nee, het is ander hout. Berken is sneller aan, geeft een levendiger vlam en is eerder droog. Je bent er alleen sneller doorheen en de schors geeft wat meer roet. Voor een mooie avond is berken vaak de fijnere keuze, voor een lange avond eiken.

Mag ik pallets of geverfd hout in mijn tuinkachel stoken?

Nee. Geverfd, gelakt en geïmpregneerd hout, spaanplaat, MDF, multiplex en pallets met blauwe of groene stempels geven bij verbranding schadelijke stoffen af. Dat geldt ook buiten, waar je er zelf bovenop zit.